Tình trạng tự ý chuyển mục đích sử dụng đất và xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp vẫn diễn ra tại một số địa phương, gây khó khăn cho công tác quản lý quy hoạch và trật tự đô thị. Nhiều trường hợp dù biết rõ quy định nhưng vẫn cố ý vi phạm, dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng và thiệt hại lớn về kinh tế khi bị cơ quan chức năng xử lý.
Biến đất lúa thành nhà trọ
Vụ việc của bà Nguyễn Thị Thanh Hiếu (ngụ phường Cái Khế, TP Cần Thơ) tự ý xây dựng nhà trọ trên đất lúa, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai và xây dựng, đã bị xử lý.
Theo kết quả xác minh vụ việc, trên cơ sở hồ sơ vi phạm do UBND phường Long Tuyền lập và chuyển đến ngày 28-8-2025, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 01/QĐ-XPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với bà Nguyễn Thị Thanh Hiếu. Hành vi vi phạm được xác định là tự ý sử dụng đất trồng lúa sang loại đất khác mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép trên địa bàn phường Long Tuyền. Với diện tích vi phạm từ 0,05ha đến dưới 0,1ha, căn cứ theo quy định, bà Hiếu bị xử phạt 275 triệu đồng. Đồng thời, bà Hiếu phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.
Không đồng ý với Quyết định trên, bà Hiếu có đơn khiếu nại. Vụ việc khiếu nại được Chủ tịch UBND thành phố thụ lý tại Thông báo số 66/TB-UBND ngày 16-9-2025 và giao Thanh tra thành phố tham mưu, đề xuất giải quyết.
Sau đó, UBND thành phố tổ chức buổi đối thoại với bà Hiếu. Tại buổi đối thoại, bà Hiếu cho biết: “Tôi biết việc xây dựng không phép là sai nhưng thửa đất của gia đình đã bị ảnh hưởng quy hoạch nhiều năm, không còn canh tác lúa được nữa nên gia đình mới xây nhà trọ để có thêm thu nhập. Nay tôi mong cơ quan chức năng xem xét cho công trình tồn tại và khi nào Nhà nước làm công trình, dự án, tôi sẽ bàn giao mặt bằng”.

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, phát biểu trong buổi đối thoại giải quyết khiếu nại của bà Hiếu.
Khiếu nại không có cơ sở pháp lý
Trong quá trình rà soát vụ việc, Thanh tra TP Cần Thơ và các ngành chức năng xem xét kỹ lưỡng các tình tiết liên quan đến việc kinh doanh nhà trọ mà bà Hiếu cung cấp. Tuy nhiên, các giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh do bà Hiếu cung cấp đều do người khác đứng tên (chồng và con trai bà) và địa điểm đăng ký không trùng khớp với vị trí công trình vi phạm.
Mặt khác, ý kiến từ Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính thuộc Bộ Tư pháp và Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đều thống nhất xác định: Bản chất công năng của công trình là để ở. Việc chủ nhà khai thác bằng phương thức cho thuê không làm thay đổi bản chất mục đích sử dụng đất và không có tài liệu chứng minh bà Hiếu thực hiện hoạt động kinh doanh chuyên nghiệp tại đây.
Tại buổi đối thoại, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho rằng mong muốn của gia đình bà Hiếu là chính đáng. Tuy nhiên, việc xây dựng công trình hiện tại của gia đình là chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Việc xây dựng là sai mục đích sử dụng đất, chưa được Nhà nước và các cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Trong buổi làm việc, bà Hiếu chưa đưa ra được các cơ sở, tình tiết mới hay tài liệu chứng cứ bổ sung so với các biên bản và buổi làm việc trước đó với các ngành chức năng. Do đó, thống nhất giữ nguyên kết quả Quyết định số 01/QĐ-XPHC ngày 28-8-2025 của Chủ tịch UBND thành phố. Nếu sau khi quyết định được ban hành mà bà Hiếu vẫn chưa hài lòng hoặc không đồng ý, bà có quyền tiếp tục khiếu nại lên cấp cao hơn hoặc khởi kiện ra tòa án để được xử lý, giải quyết theo đúng quy định pháp luật.
Qua vụ việc trên cho thấy, khi xây dựng sai phép, không phép, không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế cho chính cá nhân người vi phạm, vì vừa phải nộp phạt số tiền lớn, vừa phải tháo dỡ công trình, mà còn ảnh hưởng đến quản lý trật tự đô thị tại địa phương. Do đó, các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ được sử dụng đất theo đúng công năng, mục đích đã được Nhà nước công nhận; mọi hành vi tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đều sẽ bị xử lý nghiêm. Trước khi xây dựng, người dân cần liên hệ chính quyền địa phương để nắm rõ quy hoạch, tránh tình trạng xây dựng vi phạm pháp luật.
Bài, ảnh: PHI YẾN, BÁO ĐIỆN TỬ CẦN THƠ