Trong khuôn khổ chương trình làm việc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 21-8, các đại biểu Quốc hội đã tiếp tục thảo luận tại Tổ, cho ý kiến dự thảo Nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

 

Tham gia thảo luận, đồng chí Triệu Thị Ngọc Diễm, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Cần Thơ, đã có nhiều góp ý quan trọng đối với dự thảo Nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập. Sau đây là toàn văn nội dung phát biểu góp ý của đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm tại Tổ.

 

 

 

1. Đối với nội dung tách thành 03 dự án độc lập
Nội dung này tôi xin có 2 ý kiến:
1.1. Ý kiến thứ nhất, để phù hợp với thực tiễn hiện nay, vừa đảm bảo tính chặt chẽ của pháp luật, vừa đảm bảo tiến độ, tôi tán thành tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 03 dự án độc lập, gồm Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 
Với 5 lý do chính:
- Một là, về tên gọi và cơ sở pháp lý: Điều 1 Nghị quyết số 41/2009/QH12 xác định “Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận” là một dự án gồm 2 nhà máy, không phải 2 dự án độc lập. Vì vậy, việc tách thành các dự án riêng, nếu chưa được quy định, cần báo cáo cấp có thẩm quyền (Bộ Chính trị, Quốc hội) xem xét, cho phép.
- Hai là, về cơ chế đầu tư: Mặc dù Nghị quyết có quy định sử dụng ngân sách nhà nước, nhưng các nội dung liên quan đầu tư công không còn phù hợp với pháp luật hiện hành, trong đó chưa xác định rõ phương thức, hình thức đầu tư. Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 có cơ chế đầu tư khác nhau: Ninh Thuận 1 theo hình thức đầu tư công, Ninh Thuận 2 do doanh nghiệp đầu tư. Việc khác biệt về nguồn vốn, chủ đầu tư, đối tác, công nghệ và tiến độ nhưng cùng đặt trong một chủ trương đầu tư tổng thể sẽ dễ phát sinh chồng chéo, vướng mắc thủ tục.
- Ba là, về hiệu quả quản trị: Nếu không tách, việc điều chỉnh một nhà máy có thể kéo theo thủ tục đối với toàn bộ dự án. Trong khi hai nhà máy có chủ đầu tư, phương thức đầu tư, tiến độ và có thể cả thẩm quyền quyết định khác nhau, cách quản lý này làm tăng thủ tục, kéo dài thời gian và ảnh hưởng tiến độ.
- Bốn là, về thực tiễn triển khai: Trên thực tế, cấu trúc đã hình thành thành 3 dự án độc lập: Ninh Thuận 1 do EVN thực hiện, Ninh Thuận 2 do Petrovietnam thực hiện và dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do địa phương thực hiện. Vì vậy, tách về pháp lý thực chất là đồng bộ hóa khuôn khổ pháp lý với cấu trúc quản trị đã vận hành trên thực tế.
- Năm là, về phân định trách nhiệm và quản trị rủi ro: Tách bạch dự án giúp xác định rõ trách nhiệm của từng chủ đầu tư về chuẩn bị đầu tư, huy động vốn, công nghệ, triển khai và vận hành; tăng tính chủ động trong đàm phán quốc tế, phương án tài chính và kiểm soát rủi ro, đồng thời phù hợp với đặc thù của dự án có quy mô rất lớn, phức tạp và yêu cầu an toàn đặc biệt cao. 

1.2. Ý kiến thứ hai, cần thể hiện mang tính nhấn mạnh trong dự thảo nghị quyết về mặt quản trị kỹ thuật, an toàn hạt nhân và các chính sách, quy định, hệ thống pháp luật về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân được thiết kế cho toàn bộ vòng đời nhà máy điện hạt nhân. Đồng thời các dự án độc lập phải được đặt trong hệ thống quy hoạch điện lực, quy hoạch quốc gia và quy hoạch địa phương, nhất là trách nhiệm của địa phương trong vai trò là đơn vị phụ trách nhiều nhiệm vụ cụ thể trên địa bàn. Tôi xin đề xuất, xem xét, bổ sung nguyên tắc Chính phủ chịu trách nhiệm điều phối thống nhất 03 dự án, nhất là tiến độ, hạ tầng dùng chung, an toàn hạt nhân, nguồn nhân lực và hiệu quả tổng thể.

2. Đối với Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận
Ngày 26/11/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.8/2025/NQ-CP trên cơ sở Nghị quyết 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, theo đó đã thống nhất tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập. Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 28/02/2027.
Thực tế, dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đã được triển khai (đối với Dự án Ninh Thuận 2, hồ sơ có 814/841 trường hợp, tương ứng 403,3 ha, đã được phê duyệt và chi trả, đạt 97,5%; các dự án hạ tầng tái định cư cũng đang tiến hành). 
Như vậy, đây không phải là trường hợp “dự kiến tách”, mà đã tách, đang tồn tại như 1 dự án độc lập, đã có cơ quan chủ quản, đã phê duyệt dự án thành phần, đã giải ngân, thu hồi đất, bồi thường và đang tổ chức thực hiện.
Do đó, qua các luận điểm phân tích, nếu Chính phủ đề xuất tách để bảo đảm cơ sở pháp lý tiếp tục thực hiện sau thời điểm này thì hợp lý về mục tiêu, nhưng theo tôi chưa thật thuyết phục về kỹ thuật lập pháp, bị trùng lặp với nhiệm vụ đang thực hiện, tạo cảm giác rằng quyết định tách năm 2025 chưa tạo ra hiệu lực pháp lý, trong khi chính hồ sơ lại thừa nhận nó đã được thực hiện, có kết quả cụ thể thời gian qua.
Vì vậy, tôi xin đề xuất: nên xem xét lại nội dung “tách” dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư một lần nữa trong dự thảo luật, nên thiết kế theo hướng:
(1) Quốc hội công nhận việc tiếp tục xác lập địa vị pháp lý độc lập của dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
(2) Cho phép dự án tiếp tục thực hiện ổn định sau khi Nghị quyết 66.8 hết hiệu lực (tức sau 28/2/2027);
(3) Kế thừa toàn bộ quyết định, thủ tục, kết quả thực hiện, vốn đã bố trí, hợp đồng và quyền, nghĩa vụ phát sinh hợp pháp trước đó.

3. Những vấn đề khác 
3.1. Thời điểm Nghị quyết 41 hết hiệu lực
Tại khoản 3, điều 1, quy định: “Khi cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 thì Nghị quyết số 41/2009/QH12 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận hết hiệu lực thi hành”. 
Tôi đề xuất làm rõ vì sao lấy dự án Ninh Thuận 1 làm mốc, trong khi Ninh Thuận 2 là dự án độc lập, có chủ đầu tư khác và có thể tiến độ phê duyệt chủ trương đầu tư khác?
Điều này tạo rủi ro khoảng trống chuyển tiếp nếu dự án Ninh Thuận 2 chưa hoàn thành đầy đủ cơ sở pháp lý mới.
Kiến nghị: Nghị quyết 41 chỉ hết hiệu lực sau khi cơ sở pháp lý mới của cả dự án Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 đã được xác lập, hoặc phải có điều khoản bảo lưu rõ đối với các nội dung của Nghị quyết 41 còn cần thiết cho dự án chưa hoàn tất thủ tục.

3.2. Cơ chế đánh giá hiệu quả
Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 có thể độc lập về pháp lý đầu tư, nhưng về chiến lược năng lượng, hệ thống điện, hạ tầng, nhân lực, an toàn hạt nhân và tài chính quốc gia lại có tính liên kết rất cao. Do đó, ngoài đánh giá hiệu quả của từng dự án, cần bổ sung cơ chế đánh giá về hiệu quả tổng thể Dự án Ninh Thuận 1, 2 và dự án  Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cùng hệ thống hạ tầng dùng chung. Đặc biệt là tác động của việc tách các dự án độc lập đối với kinh tế - xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hiệu quả tổng thể về khoa học, công nghệ. 

3.3. Nguyên tắc kế thừa các chi phí, tài sản, hợp đồng và kết quả đã thực hiện
Theo tài liệu được trình, chi phí đã thực hiện cho các nội dung dự án thành phần trước VAT lên tới khoảng 1.496,5 tỷ đồng. 
Dự thảo hiện mới quy định tương đối khái quát rằng các dự án được: “kế thừa, sử dụng dữ liệu, kết quả công việc trước đây”. 
Tôi xin kiến nghị cần quy định cụ thể: “kế thừa, sử dụng hồ sơ, dữ liệu, kết quả khảo sát, tư vấn, thiết kế; tài sản hình thành; hợp đồng; chi phí hợp pháp đã thực hiện; quyền và nghĩa vụ tài chính; vốn đã bố trí; nghĩa vụ với nhà thầu và đối tác quốc tế”. 
Nếu không quy định rõ các nội dung này, rất dễ hiểu nhầm việc tiếp nhận chỉ kế thừa các “dữ liệu, kết quả công việc” với tính chất như các sản phẩm cụ thể, còn các nhiệm vụ, vấn đề, phát sinh khác thì không liên quan đến chủ thể hiện tại.